अग्ला र बहुतल्ले भबन निर्माण हुनुलाई बद्लिँदो नेपाली समाजले समृद्धिको संकेत मान्ने गरेको छ । गाउँ शहरमा त्यस्ता भवन बन्ने क्रम बढेको छ । पुराना ढाँचा ढर्राका काठका भवन बन्नु आजको समयमा असम्भब प्रायः छ । यो अवस्थामा बन्ने सिमेन्टका घरहरूको गुणस्तर कस्तो हुनुपर्ने हो, बनेको आचार संहितामा त्यो कुरा स्पष्ट लेखिएको छ ।
तर आचार संहिताका प्राबधानहरू ठाउँ–ठाउँमा उल्लंघन भएका छन् । दमकका शहरभित्रका कतिपय घरहरू आचार संहिता परिपालना भएका छैनन् । कलिला बालबालिका पढ्ने यहाँका विद्यालयहरू भूकम्पीय दृष्टिमा कतिको सुरक्षित छन् भन्ने यक्ष प्रश्नले हिजोआज गाँजेको छ अभिभाबकहरूलाई । दश फुटभन्दा कम चौडाको जमिनमा चार पाँच तल्लासम्म उठाएर खडा गरिएका भवनहरूभित्र पढ्ने बालबालिकाको भौतिक सुरक्षामा स्वयम् विद्यालय कतिको संवेदनशिीशल छ भन्ने सवाल पनि उत्तिकै सशक्त छ ।
आचार संहिता विपरित बनाइएका अग्ला भवनसँगै घरहरूका पिलरभन्दा बाहिर तन्काएर निकालिएका कोठाले पनि डरलाग्दो असुरक्षा र चर्काे जोखिमको संकेत गरिरहेका छन् । आफूसँग सम्पत्ति छ भन्दैमा आचार संहिताको मतलबै नगरी पिलर बाहिर कोठा तानेर बाहल खाने नितान्त कमाउ उद्देश्यले बने बनाइएका घरहरू भूकम्पीय दृष्टिमा कति जोखिमयुक्त रहेछन् भन्ने कुरा भर्खरै गएको महाभूकम्पले पु¥याएको क्षतिपछि धेरैलाई थाहा भयो । मुलुकका सबै नगरपालिकाले परिपालना गरेको आचारसंहितामा घरको पिलर बाहिर एक फुट तीन इञ्चमात्र त्यो पनि कोठाको लागि होइन, बरण्डाको लागि निकाल्न पाइने प्रावधान छ । तर यहाँ पिलरभन्दा बाहिर तीनचार फुटसम्म तन्काएर कहिँ–कहिँ त सडक र खोला खोल्साको जमिन मिचेर व्यक्तिले निजी घर बनाएका छन् । यो कार्य सानो जग्गामा जबर्जस्ती फराक घर बनाएर बस्ने लोभी नियतको नतिजा हो, नियम मिचिएको रुपमा मात्र यसखाले प्रवृत्तिलाई बुझिनु हुन्न । यस्तो काइदाले जोखिमलाई खुल्ला रुपमा निम्त्याएको छ ।
शहरमा खुल्ला ठाउँ चाँहिदोरहेछ भन्ने कुराको चेत १२ बैशाखको भूकम्पले सबैलाई दिएको छ । आफूखुसी नियम मिचेर खडा गरेको कंक्रिटको जंगलभित्रको आफ्नो निबास नै आपत्मा आफ्नै चिहान समेत बन्नसक्दो रहेछ । जीवन भरको कमाईले सुख गर्न बनाएको घर आफ्नै हेलचेक्र्याँईका कारण चिहान बन्नसक्दो रहेछ भन्ने जान्न मुलुकलाई एउटा बिनाशकारी महाभूकम्पको प्रकोप आउनु प¥यो । धेरै विद्वान र भूकम्पको जोखिमका ज्ञाताहरूले मुलुकलाई सचेत पार्न गरेको अथक प्रयासको बेवास्ता राज्य र सर्वसाधारण दुवैबाट भयो । नतिजा, मुलुकले बढ्ता क्षति ब्यहोर्नु प¥यो । अतः भूकम्पबाट हुन सक्ने क्षतिको मात्रा कम गर्न घर बनाउने व्यक्तिदेखि सार्वजनिक प्रयोजनका स्थायी संरचना बनाउने सबै सरोकारवाला नियम र आचार संहिताको परिपालनामा निर्मम भएर लाग्नै पर्ने देखिन्छ ।