२०३८ साल असार ७ गते त्रिविबाट सम्बन्धन प्राप्त गरी ‘दमक कमर्स क्याम्पस’ नामबाट विधिवत स्थापना भएको हालको दमक बहुमुखी क्याम्पस लामो इतिहास बोकेको क्याम्पस हो । हाल यस क्याम्पसले त्तब्ब् (गुणस्तरीय प्रमाण–पत्र) प्राप्त गरिसकेको सबैमा जानकारी भएकै छ । यसले दमक बहुमुखी क्याम्पसको शैक्षिक गुणस्तरलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा समेत मान्यता प्राप्त भएको छ ।
उसबेलाको हाइस्कूल हालको हिमालय उच्च माविको एउटा कोठाबाट शुरू भएको दमक बहुमुखी क्याम्पस विविध आरोह, अवरोहको यात्रा पार गर्दै आज यस स्थानसम्म आइपुगेको हो । आज यसको आफ्नै भवन, खेल मैदान, पुस्तकालय, प्रशासनिक भवन रहेको छ । ७० जनाभन्दा बढी प्राध्यापकहरूले शिक्षण गरिरहेका छन् भने ३५ जनाभन्दा बढी कर्मचारीहरूले हाल क्याम्पसमा कार्यरत रहेको पाइन्छ । हजारौं हजार विद्यार्थीले अध्ययन गरिसकेका छन् भने ३२ सय विद्यार्थी हाल अध्ययनरत रहेको तथ्याङ्कले देखाउँछ । 

विभिन्न सामाजिक व्यक्तित्व, जग्गादाता, दानविरहरूको सृजनाबाट आज दमक बहुमुखी क्याम्पस यहाँसम्म आइपुगेको सबैलाई थाहै छ । आज क्याम्पसमा तीन पुस्ताका प्राध्यापकहरू हजुरबुबा पुस्तादेखि नाति पुस्ताका प्राध्यापकहरू एकै ठाउँमा अध्यापन गराइराखेको अवस्था देखिन्छ । यसले दमक क्याम्पसमा नयाँ क्याम्पस प्रमुखको नियुक्तिको विषयले निक्कै चर्चा पाएको अवस्था छ । वर्तमान क्याम्पस प्रमुखको पदावधि समाप्त हुनै लाग्दा नयाँ क्याम्पस प्रमुखको हुने भन्नेमा क्याम्पस प्रमुखका आकांक्षीहरू दौडधुप, कोठे बैठकमा सहभागिता जनाउन थालिसकेको पाइन्छ । राम्रो मान्छे भन्दा पनि हाम्रो मान्छेलाई छान्ने अहिलेको प्रवृत्तिका कारण भावी क्याम्पस प्रमुख को बन्ला भन्नेमा अड्कलबाजी गर्न सहज देखिँदैन । दमक बहुमुखी क्याम्पसको भावी प्रमुख छान्नमा मुख्यतः सञ्चालक समितिका पदाधिकारीबीच राम्रो भन्दा पनि कसरी हाम्रो मान्छे प्रमुख बनाउने भन्नेमा बहस, डिजाइन कोर्ने काम शुरू भइसकेको अवस्था हाल देखिन्छ । सुन्दैछु, नयाँ प्रमुख ज्येष्ठता एवम् वरिष्ठताका आधारमा मात्र छनौट गरिँदैछ । सक्षम, योग्य, दक्ष, युवालाई नेतृत्व दिनुपर्ने हालको अवस्थामा पुरानै शैलीको सिको गरिँदैछ । यस अर्थमा वरिष्ठता, ज्येष्ठताका आधारमा मात्र नयाँ क्याम्पस प्रमुख नियुक्ति गर्ने सन्दर्भमा युवा वर्गको तर्पmबाट त्यसमा पूर्णतः विमति रहेको अवस्था देखिन्छ ।
अब आउने क्याम्पस प्रमुखका धेरै चुनौतिहरू रहेका छन् । ती चुनौतिलाई पार लगाउन सक्ने सक्षम, योग्य, दक्ष, युवा व्यक्ति क्याम्पसको आजको आवश्यकता हो तर यस कुरालाई बिर्सिएर वरिष्ठता एवम् ज्येष्ठतालाई मात्र आधार बनाएर प्रमुख छनौट गर्ने हाम्रो पुरानो २०३८ सालदेखिको पद्धतिलाई फेर्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ ।
पछिल्लो समय क्याम्पसभित्रका विविध क्रियाकलापमा राजनीति मौलाएको हामी प्रष्ट देख्न सक्छौं । अरु ठाउँहरू वाणिज्य संघ, सामुदायिक वन, सहकारी संस्था, खानेपानी, सडक निर्माण उपभोक्ता समिति आदि निर्माणमा हुने राजनीतिको फोहोरी खेल दमक बहुमुखी क्याम्पसको नयाँ क्याम्पस प्रमुख नियुक्तिमा पनि खेल्न खोजिँदैछ । यसलाई तपाई हामी अभिभावक, विद्यार्थी, नागरिक समाज एवम् सरोकारवाला निकाय आदिले खबरदारी गर्नुपर्ने अवस्था देखिन्छ । रोक्नुपर्ने देखिन्छ ।
आज दमक बहुमुखी क्याम्पस (व्यङ्ग्यात्मक रुपमा भन्दा) पशुपति नाथका कृपाले चलिराखेको अवस्था देख्न सकिन्छ । आज क्याम्पसको आफ्नो वार्षिक योजना, बजेट केही पनि छैन । जुनसुकै संघसंस्थाको वार्षिक योजना एवम् बजेट हुन्छ । कत्ति आम्दानी हुने कत्ति खर्च गर्ने, आय व्ययको खाका बनाएको हुन्छ । तर वर्तमान अवस्थामा क्याम्पसको न त बजेट नै छ, न त भावी योजना नै छ । यसर्थ, सारमा भन्नुपर्दा दमक क्याम्पस हाल पशुपतिनाथका कृपाबाट चलिरहेको देखिन्छ । क्याम्पसको एक वर्षमा कुन शिर्षकमा के–कत्ति खर्च गर्ने, जम्मा विद्यार्थीबाट कत्ति आम्दानी हुन्छ, यस्ता सामान्य कुरा पनि आज क्याम्पसले प्रक्रियागत रुपमा आज अभिलेखीकरण गर्न सकेको छैन । क्याम्पसको आर्थिक पाटो सकारात्मक छ कि नकारात्मक तर्पm जाँदैछ, कुन विभाग आर्थिक रुपमा मजबुत छ, कुन विभाग आर्थिक रुपमा नाजुक छ । कुन विभागलाई दीर्घकालसम्म सञ्चालन गर्ने, कु नविभागलाई बन्द गर्ने, यस्तो महत्वपूर्ण विषयमा आज क्याम्पस परिवारको ध्यान गएको देखिँदैन । र यी सबै कुरा थाहा पाउने सर्वसाधारणको सामान्य अधिकार पनि आज कुठाराघात भएको देखिन्छ ।
बेला–बेला क्याम्पसभित्र हुने गरेका आर्थिक अपचलनका कुरा बाहिर आउँछ र तिनलाई निमेशभरमा नै साम्य बनाइन्छ । आखिर ती अपचलन कोबाट, के कति परिणाममा, कसरी भएका हुन् सो कुरा थाहा पाउने अधिकार सरोकारवाला निकाय, आम अभिभावकलाई छ कि छैन, प्रश्न टड्कारो भइ सृजित देखिन्छ ।
सञ्चालक समिति निर्माणदेखि शुरू भएको राजनीतिको खेल क्याम्पस प्रमुख, सहायक क्याम्पस प्रमुख हुँदै विभागीय प्रमुख एवम् प्राध्यापक छनौटमा पनि राजनीति नै प्रधान देखिन्छ । सहायक क्याम्पस प्रमुखको पदावधि समाप्त भएको लामो समयपछि भर्खर मात्र नयाँ सहायक छनौट गरियो । यत्रो ढिलाईका पछाडिको कारण सबैलाई थाहा छ, हाम्रो मान्छे खोजिँदै थियो । र आज सो कुरा साकार भएको देखिन्छ ।
आज क्याम्पसमा प्रवेश गर्ने नयाँ व्यक्तिको योग्यता, क्षमता, दक्षता, उसले प्राप्त गरेको प्रतिशतलाई हेर्ने होइन कि हाम्रो कार्यकर्ता हो कि अर्काको मान्छे हो । हाम्रो भए ठीकै, र्काको भए अयोग्य भन्ने संस्कृति मौलाएको देखिन्छ । एक जनाको रिक्त दरबन्दी पूरा गर्न विज्ञापन गरिन्छ एक जनाको तर राजनीतिक भागबण्डा नमिल्दा जत्ति पनि नियुक्ति गर्ने खराब परिपार्टी क्याम्पसमा बसिसकेको छ ।
अहिले देश नै संघीयतामा जाँदैछ । संघीयतामा गएपछि संघीय प्रमुख भनौं वा मुख्य मन्त्रीकिो योग्यता डिग्री पास हुनै पर्ने र सो कुरा नयाँ आउने संविधानमा किटानीका साथ लेखिनुपर्ने आवाज आइरहेको हालको समयमा दमक बहुमुखी क्याम्पसको सञ्चालक समितिका पदाधिकारीमा पनि न्यूनतम द्य । ब् ।, द्यद्यक् वा सकिन्छ भने अध्यक्षका लागि ःबकतभच म्भनचभभ अनिवार्य हुनैपर्ने आज बहस शुरू गर्नुपर्ने देखिन्छ । राजनीतिमा सफल भएका व्यक्ति अन्यत्र असफल भएको दृष्टान्त हामी इतिहासमा देख्न सक्छौं । आज सोही इतिहास दमक बहुमुखी क्याम्पसमा नदोहोरियोस् भनी तपाई हामी विद्यार्थी अभिभावक, सरोकारवाला निकाय आदिले खबरदारी गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ ।
अतः दमक बहुमुखी क्याम्पसको भावी क्याम्पस प्रमुखको दौडमा दौडिरहनु हुने सबैलाई सफलताको अग्रिम शुभकामना दिँदै नयाँ प्रमुखका धेरै अवसर एवम् चुनौती रहेका छन् । ती चुनौतीलाई चिर्न सक्ने सक्षम, योग्य, युवा ४० वर्ष वा त्यसैको वरिपरीको व्यक्तिलाई अवसर प्रदान गरियोस् । जसले गर्दा भोलिका दिनमा दमक बहुमुखी क्याम्पसलाई थप प्राण मिल्न सकोस् । वरिष्ठता र ज्येष्ठतालाई मात्र प्रमुख छनौटको मुख्य कडी नबनाऔं । यसलाई गौणमा राखौं हामी ज स्ता युवालाई प्राथमिकतामा राखौं । आज क्याम्पसको माग एवम् आवश्यकता पनि यही नै रहेको छ ।
दमक बहुमुखी क्याम्पस त्तब्ब् प्रमाणपत्र प्राप्त गर्ने पूर्वाञ्चलकै प्रमुख एवम् एक मात्र क्याम्पस रहेको छ । यसको आफ्नै गरिमा एवमे इज्जत छ, त्यसलाई बचाउनमा तपाई हामी सञ्चालक समिति, प्राध्यापक, कर्मचारी, विद्यार्थी, सरोकारवाला निकाय आदि सबैको ध्यान जानुपर्ने देखिन्छ । यहाँ अध्यापन गराउने प्राध्यापकहरूमा पनि आत्म सन्तुष्टी हुनुपर्दछ । गौरव महसुस गर्नेतिर क्याम्पसका क्रियाकलाप लैजानुपर्ने देखिन्छ ।
दमक बहुमुखी क्याम्पसलाई बदनाम गराएर आफ्नो +२, उच्चमाविमा विद्यार्थी तान्नु उद्धृत आसपासतिरका +२, उच्चमाविहरूको क्रियाकलापलाई रोक्न सबैले ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ । क्याम्पसको पठन–पाठनको गुणस्तरियतालाई विस्तार एवम् थप गर्दै लगेको खण्डमा दमक बहुमुखी क्याम्पस देशकै नमुना क्याम्पस हुनेमा दुई मत छँदै छैन । तर अब हामी सबै सञ्चालक समिति, प्राध्यापक, कर्मचारी, विद्यार्थी, नागरिक, प्रतिनिधि एवम् नयाँ आउने क्याम्पस प्रमुखको ध्यान त्यतातिर लगाउनुपर्ने देखिन्छ ।
(लेखक दमक बहुमुखी क्याम्पसका प्राध्यापक हुन्)