शिवसताक्षी नगरपालिकाले अहिले के कस्ता कार्यक्रम गर्दैछ ?
पछिल्लो पटक सरकारले घोषणा गरेका नयाँ नगरपािलका भएकै कारणले पनि खासै नयाँ शैलीका कार्यक्रमहरू भएका छैनन् । आर्थिक वर्षको शुरुवात छ । नेपाल सरकारबाट प्राप्त हुने बजेट र नगरपालिकाको आफ्नै स्रोतबाट कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने तरखरमा छौँ । सर्वसधारणलाई नगरपालिकाको आभास हुने खालका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्छाैं, केही कामहरू पक्कै भएका छन् । गत आर्थिक वर्षमा साविक गाविस कै बजेटबाट केही सीपमूलक तालिमहरू, सचेतनाका कार्यक्रमहरू र अन्य पूर्वाधार विकासका कामहरू भएका छन् । वडा वडामा गठित नागरिक मञ्चको माध्मबाट विभिन्न चेतनामुलक कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको छ ।
 

यो आर्थिक वर्षका लागि के कस्ता नीति तथा कार्यक्रम बनाउँदै हुनुहुन्छ ?
नगरपालिकाको नीति तथा कार्यक्रम नगर परिषद्ले तय गर्दछ । जुन सामान्यतया पौष महिनामा हुुन्छ । अहिले गत परिषद्ले तय गरेका नीति तथा कार्यक्रममा आधारित भएर नेपाल सरकारबाट प्राप्त अनुुदान तथा आन्तरिक स्रोतबाट प्राप्त बजेटलाई उपयुक्त तरिकाले विनियोजन गरी कार्यान्वयन गर्ने तयारीमा छौँ ।
याङडाँडामा रहेको शिवसताक्षी नगरपालिकाको काईंलय पहुँच र सुरक्षाको दृष्टिकोणले कति उपयुक्त छ ?
दूरिका हिसाबले झिलझिले र शिवगञ्जमा प्रहरी रहे पनि नगरपालिका काईंलय नजिकमा सुरक्षा चौकी नहुँदा काईंलय, कर्मचारी तथा सेवाग्राहीको सुरक्षामा चुनौती पक्कै छन् । स्थानीय स्तरबाट पनि सुरक्षा चौकीको माग भएको छ । सम्बन्धित निकायमा यस सम्बन्धी जानकारी गराएको छु, निकट भविष्यमा नै सुरक्षा सम्बन्धी उचित व्यवस्था हुने विश्वास लिएको छु । तर दुईवटा गाविस मिलाएर बनाइएको नगरपालिका भएकोले स्थानीय बासिन्दाको लागि पायक नै परेको अनुमान गर्न सकिन्छ ।
 

नगरपालिका क्षेत्रभित्र तीनवटा पर्यटकीय स्थलहरू छन् । यसमा पर्यटन पवद्र्धनका लागि नगरपालिकाले के कस्तो योजना बनाएको छ ?
चिल्लागढ, सताक्षीधाम र दोमुखा क्षेत्र वास्तब मै नगरपालिकाका गहना हुन्, यसमा दुईमत छैन । स्थानीय समिति मार्फत ती क्षेत्रको संरक्षण र सम्वद्र्धन भइरहेको पनि छ । तर पनि अझै व्यवस्थित गर्नु पर्नेछ । नगरपालिका क्षेत्रमा पर्यटन विकासका सम्भावना बारे बृहत अध्ययन, पूर्वाधार विकास र प्रचार प्रसारको आवश्यकता देखेको छुु । सतासीधामदेखि दोमुखासम्म फुट ट्रयाक अथवा साइकल ट्रयाक बनाउने र ती क्षेत्रमा पर्यटन पूर्वाधार विकासका योजनाबद्ध कार्यक्रम सञ्चालन गर्दा पर्यटन विकास हुनसक्ने सम्भावना देखेको छुु । यसका लागि सरोकारवालाहरूको चासो र प्रतिवद्धता चाहिन्छ । नगरपालिकाले पर्यटन विकासलाई पनि आफ्नो प्राथमिकतामा राखेर काम गर्छ ।
 

स्थानीयबासीले एकीकृत सम्पत्ति करको दर थेगिनसक्नु भएको भन्दै तीब्र विरोध गरिरहेका छन् । उनीहरूको मागलाई नगरपालिकाले कसरी सम्बोधन गर्छ ?
तपाईंको प्रश्न निकै गहकिलो छ । ठीक प्रसङ्ग उठाइ दिनु भएकोमा धन्यबाद । नगरपालिकाले यही साउन १ गतेबाट एकीकृत सम्पत्ति कर लागू गरेको छ । वास्तवमा नयाँ गठित नगरपालिका भएको र नयाँ कर प्रणाली भएकै कारणले होला सर्वसाधारणले सम्पत्ति करको बारेमा जिज्ञासा र गुनासा राख्नु स्वभाविकै हो । विगतमा मालपोत र घरधुरी कर लिइन्थ्यो । अब ती करहरू लिइँदैन र एकीकृत सम्पत्ति कर लिइन्छ । हामी एउटा कर प्रणालीमा अभ्यस्त थियौं, अहिले त्यो फेरिएको हो । त्यसकारण पनि सर्वसाधारणलाई बुझ्न गाह्रो भएको हुनसक्छ । वास्तविकता के हो भने, आफ्नो सम्पत्तिको स्वघोषित मूल्यको कर नगरबासीले तिर्नै पर्छ । यो नगर विकासकै लागि लिइएको हो । यसले नगरपालिकालाई दर्विलोे बनाउँछ ।
अर्काे कुरा करका दरहरू न्यूनतम छन् । घर तथा जग्गाको मूल्याङ्कन न्यूनतम कायम गर्ने प्रयास गरेका छौं । कुनैकुनै भू–क्षेत्रको मूल्याङ्कन गर्दा फरक परेको भए सम्बन्धित करदाताले नगरपालिकामा आई गुनासो पनि गर्न सक्नुहुन्छ । औचित्यका आधारमा पुनर्मूल्याङ्कन पनि गर्न सकिन्छ । नगरपालिकाले नागरिकलाई अत्याधिक मर्का पर्ने गरी कर लगाउन खोजेको भने होइन ।
 

नगरपालिकाका लागि दाताले दिएको जमिनमा कार्यालय भवन कहिले बनाउने योजनामा हुनुहुन्छ ?
नगरपालिकाले निःशुल्क एक बिघा जग्गा प्राप्त गरेको छ । जग्गा दाताहरूलाई धन्यवाद दिन चाहन्छु र म असाध्यै खुसी पनि ब्यक्त गर्न चाहन्छु । नगरपालिका घोषणा भएको छ महिना नबित्दै नगरपालिकाले भवन निर्माणको लागि निःशुल्क जग्गा प्राप्त गर्न सक्यो । हामीसँग भवन निर्माणका लागि बजेट पनि आइसकेको छ । अब युद्धस्तरमा यसको कार्य शुरु हुन्छ । हामी अहिले भवन निर्माणका लागि माटो परीक्षण, ड्रइङ डिजाइनलगायतका प्रारम्भिक कामको शुरुवाती चरणमा छौँ । अब छिट्टै टेण्डर आव्हान गरेर काम गर्ने थाल्नेछौं ।
 

नगरपालिका क्षेत्रभित्र फोहोर व्यवस्थापन गर्ने डम्पिङ्ग साइड नहुँदा नगरबासी मर्कामा छन् । यो विषयमा नगरपालिका कति गम्भीर छ ?
फोहोर व्यवस्थापनको लागि नगरपालिकाले उपयुक्त क्षेत्र खोजिरहेको छ । जग्गा प्राप्त हुने बित्तिकै फोहोर व्यवस्थापनको दीर्घकालीन योजना बनाएर अघि बढ्छौ । फोहरलाई स्रोतमा नै सड्ने र नसड्ने गरी वर्गीकरण गरेर संकलन गर्ने सोच बनाएका छौं । सड्ने फोहोरलाई एकत्रित गरी कम्पोष्ट मल बनाउने र नसड्ने फोहोरलाई एकत्रित गरी बिक्री गर्ने योजना छ । अहिले अल्पकालीन रुपमा स्थानीयस्तरमा नै फोहर व्यवस्थापन गर्ने गरिएको छ । म नगरबासीलाई के अनुरोध गर्न चाहन्छु भने हामी सकेसम्म कम फोहर उत्पादन गरौं, आफूले उत्पादन गरेको फोहर आफैं व्यवस्थापन गरौं र फोहर व्यवस्थापनको जिम्मा नगरपालिकाको मात्र हो भन्ने नसोचौं । हामी सबै यस विषयमा प्रयत्नशील हुँदामात्र नगरलाई स्वच्छ, सफा र सुन्दर बनाउन सकिन्छ ।

नगरपालिका सञ्चालन गर्न स्थानीय राजनीतिक दल, नागरिक समाज, गैरसरकारी संस्थाहरूको सहयोग कतिको आवश्यक देख्नु हुन्छ ?
राजनीतिक दल, नागरिक समाज, विभिन्न संघ–संस्थाको सहभागिता बिना कुनै पनि स्थानीय निकायको सञ्चालन लुलो हुन्छ । अहिले जननिर्वाचित प्रतिनिधिहरू नभएको अवस्थामा त झन् उहाँहरूको भूमिका अहम् छ । यो नगरपालिका बन्नुमा पनि राजनीतिक दल, नागरिक समाज र यहाँका संघ–संस्थाहरूको ठूलो देन छ । अब यसलाई कसरी विकसित गर्न सकिन्छ भन्नेमा पनि उहाँहरूको सोच र दूरदर्शिता आवश्यक हुन्छ । हरेक योजनामा राजनीतिक दल तथा नागरिक समाजका प्रतिनिधिहरूलाई सहभागी गराइन्छ र उहाँहरूकै सल्लाह सुझाबबाट योजना तर्जुमा र कार्यान्वयन गरिन्छ । नगरपालिका राजनीतिक दल तथा नागरिक अगुवाहरूको सुझाव र सल्लाह नलिई अघि बढ्न सक्दैन भन्ने मेरो बुझाई हो ।