हाम्रो देशमा बार–बार हुने गर्छ बन्द,
एकदिनमा करोडौं घाटा हुने अनुचित बन्द,
पेशावाल सबैलाई मार पर्ने नराम्रो बन्द,
बाटैमा अलपत्र पारिदिने खतरनाक बन्द,
पार्टीगत स्वार्थमा गरिने स्वार्थी बन्द
नेताज्यूहरुको स्वार्थपूर्तिको लागि गरिने राष्ट्रघाती बन्द
राष्ट्रिय हितमा अवश्य छैन अनिश्चित बन्द
यो बन्दलाई मेरो जहिले प्रतिबन्ध ।

यशु श्रेष्ठ
‘नानु साँझ पर्न लागिसक्यो । अब घर जानुपर्छ’ घाँसको भारी बान्दै आमाले नानुलाई भन्नुभयो । ‘आमा, अलि धेरै अम्बा लगेँ भने साथीहरूलाई धेरै दिन पाइन्छ नि त’ नानुले अम्बाको बोटमा झटारो हान्दै भनिन् ।
‘पुग्छ के यति भए । अब हिँड । बाटैमा रात पर्छ’ आमाले पनि दुईचारवटा अम्बा टिपिदिनुभयो । नानुले सबै अम्बा बोकिन् । काठको सानो घोँचा घिसार्दै उनी अघि लागिन् ।

घाँसको भारी बोकेर आमाचाहिँ नानुको पछिपछि गफ गर्दै हिँड्नु भयो । गुडुङ्....गुडुङ्......! आकाश करायो । डरले आमाको मन डरायो सायद । आमा नि कराउनु भयो ‘पानी पर्ला जस्तो छ । पाखातिर पानी परेको होला नानु । लौ छिटो हिँड त । चाँदे खोला उर्लेर आयो भने त तर्नै सकिँदैन । अनि त बर्बाद !’ आमा हतारिनु भयो ।
‘लौ अलि छिटो हिँड त नानुु अब आमाअघि लाग्नु भयो । छिटो–छिटो हिँड्दै उनीहरू एउटा डिलमा पुगे । डिलबाटै उभिएर आमाले खोलालाई हेर्नु भयो । लौ बर्बाद, खोला त वारको पार भएर उर्लिसकेछ । लौ न अब के गर्ने ? आमा र नानु दुवैजनाको आँखा जुध्यो । सुइयः सुस्केरा हाल्दै आमाले भारी बिसाउनुभयो । नानुले पनि घोँचा बिसाइन् ।
‘खहरे खोला न हो । एकछिनमा त सुकिहाल्ला नि’ आमाले खोलातिर हेर्दै भन्नुभयो । नानुले आमाको अनुहारलाई हेरिन् । उनको अनुहारमा एक थोपा पानी प¥यो ।
‘अब पानी पर्नेछ । घर जान पनि खोलाले रोक्यो । के पो गर्ने त ?’ चिन्ताले होला आमाको अनुहार नि कालो भयो ।
‘के गर्ने त आमा अब’ नानुले सोधिन् ।
‘जाऊँ नानु ओत लाग्न ।’ नानुलाई तान्दै आमा ठूलो रूखमुनि जानु भयो । ‘आमा घाँस त भिज्छ नि ।’ नानुले घाँसतिर हेरिन् । ‘घाँस भिजेर केही हुन्न’ आमाले आकाशतिर हेरेर भन्नुभयो ‘तिम्रो अम्बा नि त्यहीँ राख ।’ नानुले अम्बालाई घाँसको भारीमाथि राखिन् ।
आमाले पनि घाँसको भारीमा राखेको हसियाँ झिक्नु भयो । आफैंसँग के–के कुरा गर्दै नानुलाई तान्दै जंगलभित्रै जानु भयो । ‘फेरि जंगलभित्रै जाने ?’ नानु छक्क परिन् । आमाले हतार–हतार अम्बाको बोटमा चढेर अम्बा टिप्नु भयो । ‘साथीहरूलाई धेरै अम्बा देओस् भनेर छोरीले भनेपछि धेरै अम्बा टिपिदिन लाग्नु भयो आमाले ।’ उनी मनमनै आमासँग खुसी थिइन् । पोल्टाभरि अम्बा टिपेर आमा रूखबाट ओर्लनु भयो ।
केही अम्बा नानुलाई बोकाएर फेरि हतार–हतार घोचा काट्न लाग्नुभयो । लामा–लामा दुइटा घोचा आमाले घिसार्नु भयो । छोटाछोटा दुइटा घोचा नानुलाई घिसार्न लगाउनुभयो । आमाको हतार झनै बढ्दै थियो । अघिको एकदुई थोपा पानी, अब धेरै साथी लिएर झर्दै थियो जमिनतिर ।
घाँसनेर आएर आमाले लामो सास फेर्नु भयो । दुइटा घोचाको एक–एक छेऊ डिलमा राखेर अर्काे छेऊ चाहिँ तलतिर पठाउनु भयो । घोचा करालो परेर बस्यो । त्यही माथि सानासाना घोचा तेसार्नुभयो आमाले ।
‘नानु यहीँ बस है?’ आमाले अलि परतिर गएर, झ्याप–झ्गर्दै छिटो–छिटो स–साना घोचा र स्याउला काट्नु भयो । तिनलाई फटाफट ओसारेर घोचामाथि राख्न लाग्नु भयो । यसो हेर्दा बाख्रा राख्ने गोठजस्तो देखियो त्यो ठाउँ । नानुले पनि आमालाई सहयोग गर्दै थिइन् ।
झरररर पानी प¥यो । आमा र नानु आफूले बनाएको छाप्रो भित्र पसे । ‘आहा हामीलाई पानीले भिजाउन सकेन !’ नानु खुसीले उफ्रिइन् । आमाको पोल्टाभरि अम्बा थिए । एउटा अम्बा झिकेर नानुले खान थालिन् । आमाको अनुहार झनै हँसिलो भयो ।
झन्–झन् रात पर्दै थियो । पानीको बेग बढ्दै थियो । छाप्रोभित्र अलि–अलि पानी चुहिँदै थियो । छाप्रोभित्रै बसेर यताउता गर्दै आमाले पानी नचुहिने बनाउँदै हुनुहुन्थ्यो छाप्रोलाई । ‘हतार–हतार गरेर टिपिएको अम्बा त भोक लाग्दा खानका लागि पो रहेछ’ आमाले अम्बा खान थालेपछि पो थाहा पाइन् नानुले । आमाले अम्बा खाएको हेरिरहिन् नानुले । ‘तिम्रा साथीको लागि पनि राखिदिऊँला ।’ अम्बा चपाउँदै आमाले भन्नुभयो ।
‘घटेको छैन खोला ।’ खोलाको स्वाँ ..... आवाज सुन्दै आमाले भन्नुभयो ।
‘ला ! भोलिसम्म नि घटेन भने ?’ नानु डराइन् ।
‘चिन्ता नमान । ठाडो खोला हो, घटिहाल्छ नि । ‘आमाले नानुको टाउकोतिर मुसार्नु भयो । नानु त्यत्तिकै लुटुक्क निदाइन् । ब्युँझिँदा त नानुले आमाको फरियाको एक छेऊ ओछ्याएकी रहिछिन् । आमा पनि फरिया ओछ्याएरै निदाइरहनु भएको रहेछ ।
किरकिर किरकिर झ्याउँकिरीहरू कराएको आवाज प्रष्टै सुनिन्थ्यो । पानी पनि पर्न छोडिसकेको रहेछ । खोला नि सुक्दै गएको हो जस्तो खोलाको स्वर पनि सुनिएको थिएन । उनको आँखा छाप्रोको तल्लो भागमा प¥यो । त्यहाँबाट निकै पर एउटा सानो उज्यालो बलिरहेको देखिन् उनले । त्यो उज्यालो हिँडिरहेको थियो आफैं । नानुलाई कता–कता डर लागेर आयो ।
‘आमा ..... आमा ....’ नानुले बोलाइन् । ‘के भयो नानु ? ओहो कस्तो निदाइएछ’ भन्दै आमा उठ्नुभयो । नानुले आमालाई त्यो सानो उज्यालो देखाइन् ।
‘के पो होला त ? अह ! त्यो त यतै पो आउँदै छ त ?’ आमा नि डराएको जस्तो लाग्यो नानुलाई । उनी आमासँगै टाँसिइन् । 
‘नडराउन नानु, आमा छँदै छु नि ।’ आमाले दह्रो गरी समाउनु भयो नानुलाई । गाइँगुइँ गाइँगुइँ हाल्ला पनि सुनियो । ‘ए नानुकी आमा । नानुकी आमा हो .....’ कसैले ठूलो आवाज गरेर आमालाई बोलाए ।
‘ए यो आवाज त तल्लाघरे काइँला दाइको हो ।’ आमाले कान थापेर सुन्नुभयो । फेरि अर्काे आवाजले आमालाई बोलायो । ‘यो चाहिँ विमल बाबु आवाज हो ।’ आमा खुसी हुँदै छाप्रोबाट बाहिर आउनु भयो । त्यो उज्यालो छाप्रोतिरै बढ्दै थियो । आमाले पनि ‘ए काइँला दाजु, विमल बाबु .... हामी त यहाँ छौ है यहाँ’ भन्दै सोध्नुभयो ‘खोला सुकिसकेको हो ?’
एकछिन पछि सबै जना त्यहीँ आइपुगे । ‘यी नानुको आमाको आइडिया चाहिँ मान्नुपर्छ । दह्रो मनकी छिन् यिनी’ काइँला दाइले आमाको प्रशंसा गर्नुभयो । त्यो सानो उज्यालो काइँला दाजुको टर्च लाइट रहेछ । नानुले समातेर बाल्न लागिन् । त्यो उज्यालो उनलाई जूनको उज्यालो जस्तै लाग्यो । 
‘लौ जाऊँ हिँड’ काइँला दाइले भन्नुभयो ‘काइँलीले भनेर पो थाहा पाएँ त तिमीहरू जंगल आएको कुरा । अनि घरमा गएर हेरेको त ताल्चा पो मारेको छ । अनि त आत्तियौं नि हामी । अलिकति खोला घट्ने बितिक्कै आएका नि तिमीहरूलाई बोलाउँदै’ काइँला दाजुले नि एउटा अम्बा टोक्नु भयो । विमल बाबु अनि अरूले नि एउटा–एउटा अम्बा खाए । 
‘यति अम्बा चाहिँ मेरा साथीलाई’ दुईचारवटा अम्बा चाहिँ नानुले बगलीमा हालिन् । ‘लौ हिँड अब’ काइँला दाइले घाँसको भारी बोक्नु भयो । ‘मै बोक्छु नि, दाजुलाई कति दुःख दिनु’ आमाले भन्दाभन्दै ‘लौ खुरुखुरु हिँड’ भन्दै घाँसको भारी बोकेर काइँला दाजु अघि लाग्नु भयो ।
त्यो उज्यालो टर्च बालेर नानु पनि पछि–पछि लागि । अघि त्यही उज्यालो देखेर तर्सिएकी नानु, अहिले त त्यही उज्यालो बोकेर फुर–फुर रमाउँदै हिँड्दै थिइन् घरतिर ।

डम्बर भुजेल

 
सयपत्री, गुराँस, बुकी र टाँकी फूलसँग तिम्रो हाम्रो सम्बन्ध
यिनै फूलहरुले तिमी र हामीलाई दिएको शितल सुगन्ध
मुर्चुङ्गा र बिनायो बाजासँग हाम्रो पुरानो नाता
भेडेटारमा भेट हुने र रमाउने आज जुर्न गयो हाम्रो यात्रा
भेडेटारको शितलताले सम्झना गरायो तिम्रो हाम्रो पुरानो गाथा
तिम्रो पहलमा हामीले पाएका थियौं सुखद शान्तिको छाया
हामीलाई तिमीले दिएका थियौं मुटुभरी माया

आज तिमी हामी एक नदीका दुई किनारमा भएछौं
समय परिस्थितिले तिम्रो हाम्रो नाता ढाटिन पुगेछ
जिन्दगी यस्तै रहेछ,
बाध्यता र विवशताबीच पौठेजोरी खेल्दै
प्रकृतिको नियम सबैले पालना गर्नुपर्ने नै रहेछ
आखिर जिन्दगी दुई दिनको घाम छायाँ
तिमीलाई सम्झना रहिरहोस् हाम्रो माया
भेडेटारको हुस्सु र घाम एकछिन आएर गए जस्तै
बन्द खामभित्रको चिठ्ठी न हो जिन्दगी केही छैन भर
तिमी आउँदै जाँदै गर माया त नमार
लेकाली फूलको सुगन्धले तिमीलाई सम्झाइरहोस्
बिनायो र मुचुङ्गाको धुनले तिमीलाई यता लोभ्याओस्
तिम्रो परिस्थितिको यात्रा सफल बनोस्
सुनाखरी बेला चमेलीको सुबास छरे झैं तिमी सुवासित रहनु
लेकका लालीगुराँस फुलेझैं फुलिरहनु
तिमीलाई यही छ शुभकामना
विदाई गर्दैछौं तिमीलाई दुःखको साथमा
फेरि हाम्रो भेट होस्, यही छ कामना
पुनः फर्की आउने इच्छा जागृत बनोस्, यही छ हाम्रो बन्दना
तिम्रो र परिवारको सुस्वास्थ्य र दीर्घायुको हाम्रो छ कामना
उन्नति र प्रगति बढ्दै जाओस् भन्ने हाम्रो भावना ।
----------------------------*--------------------------*---------------------------*------------------------
(मिति: २०७२÷०४÷२७ गते भेडेटारमा महागुरू फाल्गुनन्द टोल सुधार समिति दमक–१ को आयोजनामा सम्पन्न यस समितिका पूर्व अध्यक्ष हाल यू.के. जाँदै गर्नु भएका श्रीप्रसाद वनेम तथा वहाँकी श्रीमती पदम माया वनेमको विदाई समारोहको उपलक्ष्यमा वर्तमान अध्यक्ष श्री कमलप्रसाद आङ्देम्बे, सल्लाहकार श्री मनोजकुमार राई, सल्लाहकार श्री तुमला राई, सल्लाहकार श्री घनेन्द्रराज योङ्या, सक्रिय सदस्यहरु श्री भक्तिमान धिमाल, श्री बलबहादुर राई, श्री चन्द्रप्रकाश राई, श्री मरिचमान भुजेल, श्री लक्ष्मी राई, श्री दिलकुमारी योङ्या, श्री सीता राई, श्री रामकुमार राई, श्री मिनु राई, श्री पिङ्गला चौधरी, श्री हेमकला राई, श्री मंगलमया आङ्देम्बे, श्री कृष्णकुमारी भुजेल आदि लगायतका महानुभावहरु समक्ष सक्रिय सदस्य श्री डम्बर भुजेलद्वारा रचित तथा वाचित ।)

दमक–१, झापा

शान्ति कहाँ छौ तिमी
खाचो छ देशमा तिम्रो
आइ नेपालमा खुसि बनाईदेउ
जीवन हाम्रो राम्रो ।
शान्ति कहाँ छौ तिमी
रोक देशमा भ्रष्टाचार
आइ यहाँ लगाउ नेपाललाई ।

शान्ति कहाँ छौ तिमी,
किन हटेको देश बाट,
भ्रस्टचारी नेताको सट्टामा,
सज्जन नेता साट ।

शान्ति आउ देशमा ,
मद्दत गर देश विकासमा,
सभ्यताको शिखरमा चडाउ अनि,
पु¥याउ देशको नाम आकाश माथि ।
कक्षा–८, एलाइड अंग्रेजी मावि, दमक १३, झापा